W dniu 21 maja 2025 r. w Hotel Sofitel Warsaw Victoria, ul. Królewska 11, 00-065 Warszawa odbyła się konferencja Stan i potrzeby lokalnych partnerstw ds. wody po 5. latach funkcjonowania, zorganizowana przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie. Moderatorem konferencji był Pan Prof. Rafał Wawer z IUNG w Puławach. W wydarzeniu uczestniczyli: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Pan Czesław Siekierski, przedstawiciele ośrodków doradztwa rolniczego, administracji rządowej i samorządowej, instytucji naukowo-badawczych, organizacji branżowych, rolników oraz członkowie lokalnych partnerstw wodnych (LPW).
Celem konferencji było podsumowanie 5 lat funkcjonowania lokalnych partnerstw wodnych, zaprezentowanie roli lokalnych partnerstw wodnych w zarządzaniu zasobami wodnymi na terenach wiejskich, dogłębna analiza barier i problemów, jakie napotykają one w codziennym funkcjonowaniu, a także prezentacja dobrych praktyk funkcjonowania LPW i zarządzania gospodarką wodną na obszarach wiejskich.
Podczas konferencji zaprezentowano kilka wystąpień poświęconych aktualnym wyzwaniom w zakresie gospodarki wodnej, w tym m.in. zmianom klimatycznym, zagrożeniom związanym z suszą i powodziami, a także potrzebie retencji wody na poziomie lokalnym. Szczególny nacisk położono na rolę współpracy między różnymi interesariuszami – rolnikami, samorządami, spółkami wodnymi i instytucjami zarządzającymi zasobami wodnymi.
W trakcie konferencji wyraźnie wybrzmiały trudności związane z funkcjonowaniem lokalnych partnerstw wodnych. Wskazano m.in. na:
- brak jasnych ram prawnych oraz formalnych mechanizmów wspierających tworzenie i działanie LPW,
- ograniczone możliwości finansowania działań operacyjnych i inwestycyjnych,
- trudności w budowaniu zaufania i trwałej współpracy między lokalnymi podmiotami,
- niewystarczające zaangażowanie niektórych gmin i instytucji,
- brak koordynacji na poziomie krajowym oraz problemy z przepływem informacji i danych hydrologicznych.
Wystąpienia praktyków oraz studia przypadków pokazały, że tam, gdzie udało się stworzyć efektywne partnerstwa, ich działalność przynosi wymierne korzyści – zarówno w zakresie poprawy retencji wodnej, jak i edukacji lokalnych społeczności czy racjonalnego gospodarowania wodą w rolnictwie.
W podsumowaniu wybrzmiało szereg rekomendacji. Wśród nich znalazły się postulaty:
- stworzenia przejrzystego systemu wsparcia i koordynacji LPW na poziomie centralnym,
- zapewnienia dedykowanych funduszy dla działań lokalnych partnerstw,
- organizowania regularnych spotkań i wymiany dobrych praktyk pomiędzy partnerstwami z różnych regionów,
- wzmocnienia edukacji i świadomości wodnej wśród mieszkańców obszarów wiejskich.
Konferencja była ważnym głosem w debacie nad przyszłością lokalnych inicjatyw wodnych w Polsce i pokazała, że skuteczne zarządzanie wodą na poziomie lokalnym wymaga nie tylko zaangażowania, ale też systemowego wsparcia i długofalowego myślenia.
Zmiana klimatu i wywołane nią pogarszanie się warunków dla upraw: częstsze susze, zagrożenie niżówkami wód powierzchniowych a nawet niedoborami wód podziemnych; będą się pogłębiać szybciej niż wskazywały na to prognozy 5 lat temu. Wielki wysiłek włożony przez ten czas w tworzenie 261 Lokalnych Partnerstw ds. Wody w całym kraju zaowocował przede wszystkim zwiększeniem wiedzy na temat gospodarki wodnej w rolnictwie wśród użytkowników wód, szczególnie rolników i lokalnych samorządów. Dzięki LPW powstało również 265 strategicznych planów zarządzania wodą dla powiatów, przede wszystkim dzięki współpracy z regionalnymi instytucjami naukowymi. Zbadano dla zlewni Wisły i Odry wpływ zmieniającego się klimatu na warunki pogodowe do roku 2050 i dostępność wody do tego okresu. Wg większości uczestników konferencji, przedstawicieli koordynatorów LPW, formuła LPW bez umocowania prawnego i stałego finansowania, wyczerpała się, co znajduje odzwierciedlenie w malejącej liczbie spotkań ich uczestników. Jeśli w porę nie podejmie się kroków zmierzających do sformalizowania działalności LPW w porządku prawnym gospodarki wodnej w RP, inicjatywa ta upadnie, a najgroźniejszą tego konsekwencją będzie zniechęcenie obywateli na obszarach wiejskich do inicjatyw samorządności wodnej. Bez współpracy z rolnikami nie da się wyprowadzić skutecznego i sprawiedliwego systemu podziału zasobów wodnych. Jak ich do tego przekonać, gdyby zniechęcili się lub stracili zaufanie do inicjatywy LPW?
Do pobrania prezentacje zip 27 MB
2025.05.21 LPW logotypy
